اگر یادتان باشد چند روز قبل مطلبی را از جناب دکتر فاطمی عقدا به نقل از خبرگزاری مهر برروی سایت گذاشتیم که خبر خوشی در خصوص پیش بینی زلزله آنهم بیست و چهار ساعت قبل از وقوع بود ! همانجا هم آرزو کردم که امیدوارم که این خبر که ادعایی فراتر از مرزهای کشورمان بود واقعیت داشته باشد امروز خبری را از روزنامه جهان اقتصاد به نظرتان می رسانیم که در آن به بداخلاقی علمی در این خصوص اشاره شده است شما هم خبر را بخوانید و ببینید آیا این بد اخلاقی علمی زبانم لال همان یک دروغ کوچک یا کمی غلو یا چیزی در همان اندازه است یا خیر ؟

رييس مركز لرزه‌نگاري موسسه ژئوفيزيك دانشگاه تهران ادعاي برخي نهادهاي تحقيقاتي مبني بر «اختراع ابزار پيش‌بيني زلزله‌بزرگ در تهران» را نوعي بداخلاقي علمي تعبير كرد و گفت: هم‌اكنون در برخي كشورهاي دنيا پژوهشگران زلزله بعد از چند دهه تحقيق و سرمايه‌گذاري هنگفت، موفق شده‌اند، حدود 35 پيش‌نشانگر تغييرات فيزيكي درون زمين را با دستگاه‌هاي پيشرفته رصد كنند؛ اما عنوان مي‌كنند، راه درازي تا پيش‌بيني زلزله در پيش داريم.

ليلا درخشان
رييس مركز لرزه‌نگاري موسسه ژئوفيزيك دانشگاه تهران ادعاي برخي نهادهاي تحقيقاتي مبني بر «اختراع ابزار پيش‌بيني زلزله‌بزرگ در تهران» را نوعي بداخلاقي علمي تعبير كرد و گفت: هم‌اكنون در برخي كشورهاي دنيا پژوهشگران زلزله بعد از چند دهه تحقيق و سرمايه‌گذاري هنگفت، موفق شده‌اند، حدود 35 پيش‌نشانگر تغييرات فيزيكي درون زمين را با دستگاه‌هاي پيشرفته رصد كنند؛ اما عنوان مي‌كنند، راه درازي تا پيش‌بيني زلزله در پيش داريم.
دكتر نوربخش ميرزايي كه به نفر اول زلزله‌نگاري كشور شهرت دارد در گفت‌وگو با «دنياي‌اقتصاد» تصريح كرد: توسط موسسه ژئوفيزيك 14 ايستگاه زلزله‌نگار در سطح شهر تهران نصب شده كه در صورت وقوع فعاليت غيرعادي يا تغيير فاحش در رفتار زمين، قادر به رصد كردن آنها است.
وي همچنين درباره روايت‌ها از زلزله‌اي كه تهران در انتظار آن است، افزود: تهران امنيت در برابر زلزله را ندارد و بهترين مناطق اين شهر براي زندگي از نظر مردم، بدترين مناطق زندگي از نظر كارشناسان زلزله است.
اين مقام علمي در حوزه زلزله در عين حال تاكيد كرد: طبق مصوبه هيات دولت، مسووليت مطالعه پيش‌نشانگر‌هاي زمين لرزه و اطلاع‌رساني درباره وقوع زلزله برعهده موسسه ژئوفيزيك دانشگاه تهران است.
اوضاع كوهپايه‌هاي شمال تهران
نوربخش ميرزايي در ادامه افزود: در حال حاضر با اینکه ارزش ریالی زمین در شمال تهران از سایر مناطق بیشتر است؛ اما نواحی کوهپایه‌ای شمال تهران جایی است که باید به فضای سبز تبدیل شود، چون گسل شمال تهران از کوهپایه شمال تهران عبور مي‌کند.
در واقع بهترین مناطق تهران برای زندگی از نظر مردم، بدترین مناطق زندگی از نظر کارشناسان زلزله هستند. در همین حال، در جنوب تهران مجموعه گسل‌های کهریزک، شمال ری، جنوب ری و گسل پارچین از گسل‌هایی هستند که ساخت‌وساز بر روی آنها با اما واگر همراه است.
میرزایی تصريح كرد: باید دانست راهکار ایمنی در برابر زلزله ترساندن مردم نیست، بلکه باید در حریم گسل‌ها مجوز ساخت‌وساز صادر نشود. متولی آيین‌نامه ساخت سازه‌هاي مقاوم در برابر زلزله مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن است. البته من به صراحت اعلام مي‌کنم که این مرکز باید از موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران، سازمان زمین شناسی کشور، سازمان نقشه برداری کشور، پژوهشگاه بین‌المللی زلزله‌شناسی و نهادهای ذی‌صلاح در این زمینه همفکری بگیرد.
اگر مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن در حیطه مسوولیت خود گام بردارد، امکان ساخت‌وساز در مناطق مختلف به طور دقیق مشخص خواهد شد كه نتیجه آن ایمن‌سازی و مقاوم‌سازی بناها در برابر زلزله خواهد بود.
گسل‌های تهران فعالند؟
رییس مرکز لرزه‌نگاری موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران در ادامه در مورد گسل‌هاي تهران گفت: فعال بودن گسل‌ها از لحاظ علمی تعریف خاص خود را دارد. گسل‌هایی که از 11 هزارسال پیش تا حال حاضر شواهدی از فعالیت دارند، جزو گسل‌های فعال قلمداد مي‌شوند.
هر گسل فعالی، زمین لرزه‌ای نیست، اما هر گسل زمین لرزه‌ای گسل فعال است. در کشور ما بیشتر گسل‌ها از دیدگاه علمی گسل فعال هستند. اما از این گسل‌های فعال آنها که لرزه‌خیز هستند گاها نرخ فعالیت لرزه‌خیز‌ی‌شان افزایش پیدا مي‌کند و گاه برای مدت طولانی آرامش لرزه‌ای را تجربه کرده و مدت‌ها زلزله‌ای رخ نمی‌دهد، اما این بدان معنا نیست که دیگر روی آنها زلزله رخ نخواهد داد.
وي افزود: مرکز لرزه‌نگاری کشوری وظیفه دارد شرایط لرزه‌خیزی غیرعادی را به مسوولین ذی‌ربط برای اتخاذ تصمیمات مناسب اطلاع دهد. به عنوان مثال، گسل فیروز کوه در دی ماه سال گذشته به صورت غیر عادی نرخ لرزه‌خیزی‌اش بالا رفت که در این خصوص اطلاع‌رسانی شد.
اين مقام ارشد زلزله كشور گفت: در حال حاضر 14 ايستگاه زلزله‌نگار در سطح تهران نصب شده است كه در صورتي كه فعاليت غيرعادي در رفتار‌هاي زمين مشاهده كنند قادر به رصد كردن آنها هستند و راجع به آن به مردم اطلاع‌رساني خواهد شد، اما بحث پيش‌بيني زلزله مطرح نيست.
حرف‌های ريیس جمهور خوشحال‌کننده بود
ريیس مرکز لرزه‌نگاری موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران در ادامه گفت‌وگوی خود با دنیای‌اقتصاد با اشاره به اظهارات اخیر ريیس‌جمهوری راجع به زلزله گفت: کلا بحث‌های اخیر ريیس‌جمهوری در مورد زلزله باعث خوشحالی کارشناسان ما شد، چرا که فارغ از انگیزه‌هایی که می‌تواند همراه این موضوع باشد، قطعا نتیجه عنوان کردن این مساله در نهایت به نفع مردم خواهد بود. ما امیدواریم که صحبت‌هاي اخیر ریاست‌جمهوری به جلوگیری از انجام ساخت‌وسازها روی گسل‌های لرزه‌زا منجر شود. وی افزود: کشور ما زلزله خیز است و هیچ نقطه‌ای از آن مصون از زلزله نیست، اما برخی از نقاط به نسبت کمتر در معرض وقوع زلزله هستند. بر این اساس استان‌های واقع در نواحی مرکزی ایران عمدتا نرخ لرزه‌خیزی پايین‌تری در مقایسه با سایر مناطق دارند.
وی تاکید کرد: واقعیت این است که تهران شهر امنی در برابر زلزله نیست و با توجه به تراکم جمعیت در آن، طبیعی است که مسوولان به فکر سبک‌سازی جمعیت آن بیفتند، اما دلایل عنوان شدن یکباره این بحث و دامن زدن به آن مساله‌ای است که باید از خود مسوولان پرسیده شود.
ادعاهاي بزرگ و غيركارشناسي درباره پيش‌بيني زلزله
رییس مرکز لرزه‌نگاری موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران اعتقاد دارد: «کشورهای پیشرفته با وجود اقدامات عدیده‌ای که در امر پیش‌بینی زلزله و تحقیقات پیرامون آن انجام داده‌اند به هیچ‌وجه ادعای پیشگویی زلزله را ندارند، این در شرایطی است که با وجود آنکه در کشور ما تحقیقات و اقدامات چشمگیری در این زمینه انجام نشده است، افراد غیرمسوول در این زمینه ادعاهای بزرگ غیرکارشناسی مطرح مي‌کنند.» به باور دکتر نوربخش میرزایی، دستگاه‌های زلزله‌سنج در قالب شبکه‌های لرزه‌نگاری از سال 1374 در 83 ایستگاه در مناطق مختلف کشور نصب شده است، این در حالی است که اولین لرزه‌سنج کشور در سال 1337 توسط موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران در تهران نصب و مورد بهره‌برداری قرار گرفت.
در برابر جنجال‌ها سكوت كرديم
دكتر نوربخش ميرزايي در گفت‌وگوی تفصیلی خود با دنیای اقتصاد در این زمینه گفت: ادعای نادرست در خصوص امکان پیش‌بینی زلزله آن هم از زبان مقام ارشد یک نهاد تحقیقاتی، بدون بیان پایه‌های علمی کار، یک نوع بد اخلاقی علمی است. وقتی خبری کذب در تیتر اول بسیاری از روزنامه‌هاي مطرح قرار مي‌گیرد تاثیر خود را در افکار عمومی می‌گذارد، حال اگر قرار باشد جوابیه‌ای در خور به این نوع ادعای غلط داده شود، برای اینکه موثر واقع شود باید حجمی که برای اخبار کذب در نظر گرفته شده برای این جوابیه نیز در نظر گرفته شود، اما از آنجا که چنین چیزی امکان‌پذیر نیست، ترجیح دادیم در برابر این جنجال‌های غیرعلمی سکوت اختیار کنیم.
میرزایی افزود: موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران با بیش از 50 ساله سابقه و همچنین کشورهایی که چندین دهه در این زمینه کار کرده‌اند و سرمایه‌گذاری‌های هنگفتی در این راستا انجام داده‌اند، هرگز چنین ادعایی را مطرح نکرده‌اند. آنها عنوان مي‌کنند که راه درازی تا پیش‌بینی زلزله در پیش داریم. این در شرایطی است که افراد و نهادهایی غیرمرتبط که هیچ اقدامی در این زمینه انجام نداده‌اند مدعی پیشگویی زلزله مي‌شوند. هر ادعای علمی را باید یک مرکز عملی تایید کند.
فقط نظرات و اخبار ما اعتبار دارد
رییس مرکز لرزه‌نگاری موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران تصریح کرد: مقاماتی که چنین ادعاهایی را مطرح مي‌کنند باید بدانند که بعد از زلزله بم به دلیل طرح و تداوم این بد اخلاقی‌هاي علمی، دولت در سال 1384 مصوبه‌ای را ابلاغ کرد که به موجب آن مسوولیت اطلاع‌رسانی زمین‌لرزه‌ها و مدیریت داده‌های لرزه‌ای کشور و همچنین، مسوولیت مطالعات پیش نشانگرهای زمین‌لرزه را به موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران محول کرد. در این راستا حتی بررسی اخبار و شایعات مربوط به وقوع زمین لرزه نیز به این موسسه واگذار شده است، بنابراین، فقط اخبار منتشر شده از این موسسه معتبر است، اما همچنان که شاهدیم اجرای این قانون مورد بی‌مهری قرار گرفته است.وی تصریح کرد: مرکز لرزه‌نگاری موسسه ژئوفیزیک سالانه 10 هزار زلزله را در سطح کشور ثبت مي‌کند. بر این اساس، به طور میانگین روزانه بیش از 30 زلزله کوچک در کشور رخ مي‌دهد. نکته جالب اینجا است که آمار وقوع زلزله‌هاي خفیف نیز از مجموعه ما اخذ مي‌شود. خیلی شفاف بگویم طرح ادعای پیش‌بینی زلزله‌هاي کوچک که به طور معمول در هر محلی رویداد آنها امکان‌پذیر است، فاقد هرگونه ارزش علمی است.
میرزایی خاطرنشان كرد: امروزه پژوهشگران در دنیا با پایش حدود 35 پیش‌نشانگر، تغییرات فیزیکی درون زمین را با دستگاه‌های پیشرفته رصد مي‌کنند. این نوع پیش نشانگرها تغییرات فیزیکی زمین را نشان می‌دهند، اما با اين وجود محققان قادر نیستند که زلزله‌هاي بزرگ را پیش‌بینی کنند.
یک مورد پیش‌بینی موفق زلزله در دنیا
رییس مرکز لرزه‌نگاری موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران تصریح کرد: چینی‌ها در سال 1975 با مشاهده تغییرات فیزیکی در زمین وقوع زمین لرزه در شهر «‌هاي چنگ» را پیش‌بینی کردند که پیش‌گویی آنها البته به واقعیت پیوست. بعد از این پیش‌بینی موفق، آنها خیلی سروصدا کردند و مدعی شدند که به علم پیش‌بینی زلزله دست پیدا کرده‌اند، اما به فاصله کوتاهی بعد از آن زلزله بزرگی با خسارات جانی و مالی سنگینی در شهر «تانگشان» رخ داد و به آنها ثابت کرد که هنوز راه درازی تا رسیدن به امکان پیش‌بینی زلزله پیش رو دارند.
وی افزود: در حال حاضر 83 ایستگاه لرزه‌نگاری در سطح کشور دایر شده است که رفتارهای لرزه‌ای زمین را مورد بررسی قرار مي‌دهند. این در حالی است که رسانه‌ها عنوان کردند که برای اولین بار دستگاه لرزه‌سنج در تهران نصب شده است. باید دانست که اولین لرزه سنج در سال 1337 در تهران نصب شده است.
زلزله بم قابل پیش‌بینی بود
میرزایی خاطرنشان ساخت: برخی اوقات با توجه به تغییرات فاحش در رفتارهای زمین امکان پیش‌بینی زلزله به طور نسبی وجود دارد. مثلا در زلزله بم مردم ناآرامی‌هاي زمین را گزارش کرده بودند و اگر دستگاه لرزه‌نگاری در حوالی این شهر نصب مي‌بود، احتمال پیش‌بینی آن زلزله وجود داشت. البته برخی از مردم نیز بر پایه ناآرامی‌های زمین وقوع زلزله را حدس زده بودند و شب هنگام را در بیرون از منزل خوابیده بودند.
وی گفت: نزدیک‌ترین ایستگاه لرزه‌نگاری به شهر بم به فاصله 400 کیلومتری بم در استان یزد بوده است که با این فاصله دور قادر به تشخیص تغییر رفتارها و ناآرامی‌هاي زمین در شهر بم نبود. بعد از پیگیری‌های متعدد، اخیرا 4 ایستگاه لرزه‌نگاری در استان کرمان راه‌اندازی شده است.
رییس مرکز لرزه‌نگاری موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران اذعان داشت: در علم زلزله‌شناسی سیستم‌هایی به نام شتاب نگار وجود دارد که از آنجا که شتاب جنبش زمین‌ناشی از زلزله را اندازه‌گیری مي‌کنند، برای کاربرد مهندسی بسیار کارآمد هستند و مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن از دهه 70 میلادی اقدام به نصب این شتاب نگارها به صورت وسیع در سطح کل کشور کرده است. کارکرد این نوع شتاب نگارها به این صورت است که با وقوع زلزله شتاب جنبش زمین ثبت می‌شود و متعاقبا مورد بررسی قرار می‌گیرند. این داده‌ها برای مطالعات مربوط به طراحی سازه‌های مقاوم در مقابل زمین‌لرزه بسیار مفید هستند. در واقع این سیستم‌ها به هیچ وجه قادر به پیش بینی زلزله نیستند. این در حالی است که ريیس مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن فراتر از حوزه کاری خود اقدام به رسانه‌ای کردن بحث مربوط به پیش‌بینی زلزله کرده است.
وی تاکید کرد: امروزه دانشمندان جوامع مختلف انسانی پیش‌بینی زلزله را به عنوان یک هدف و وظیفه برای خود تلقی مي‌کنند. کشورهایی که کارها و اقدامات گسترده‌ای برای پیش‌بینی زلزله انجام داده‌اند ادعای پیش‌بینی زلزله را کنار گذاشته‌اند؛ اما در کشور ما که اقدامات موثری در این زمینه صورت نگرفته است، جای تعجب است که این نوع ادعاها مطرح مي‌شود.
می‌گویند دستگاه ما سری است
میرزایی تاکید کرد: پیرو ادعاهایی که در مورد امکان پیش‌بینی زلزله از سوی ريیس مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن عنوان شد، تابستان سال گذشته ريیس سازمان مدیریت بحران کشور در کارگروه زلزله و لغزش لایه‌های زمین حاضر شد و خواستار راستی آزمایی ادعای صورت گرفته شد. الان یک سال از این موضوع مي‌گذرد و آنچه ارائه گردیده فقط ذکر جمله‌ای با مضمون «مشخصات دستگاه ما سری است» بوده است.

اصل خبر
http://www.donya-e-eqtesad.com/Default_view.asp?@=211482