گزارشي را كه ملاحظه مي فرمائيد هر چند با چند روز تاخير خدمتتان ارائه مي گردد اما مطلبي است كه هيچگاه كهنه نمي شود .
روزنامه نگاران در فراموشي خطر زلزله مقصرهستند
نشست نقد و بررسي محتوايي نمايشگاه گروهي عكس «بم امروز» با حضور دكتر حسن نمكدوست، بهمن جلالي و محمد فرنود و جمعي از عكاسان مطبوعاتي در گالري لاله برگزار شد.
نشست نقد و بررسي نمايشگاه عكس بم
خبرگزاري ميراث فرهنگي ـ گروه فرهنگ و هنر:«عدم استمرار و توجه به موضوع مهمي چون زلزله مشكل مهمي است كه ما روزنامه نگاران بدون تعارف بابت آن مقصر هستيم .»
به گزارش ميراث خبر نشست نقد و بررسي نمايشگاه گروهي عكس «بم بمان » عصر روز يكشنبه سوم تير 1386 با حضور دكتر حسن نمكدوست، بهمن جلالي، محمد فرنود و جمعي از عكاسان مطبوعاتي و روزنامه نگاران در گالري لاله برگزار شد.
نمكدوست كه اداره اين جلسه را بر عهده داشت؛ در ابتداي آن با اشاره به اهميت بحث پرداختن به بحث زلزله از طريق يادآوري زلزله هاي بزرگي كه در گذشته نه چندان دور ايران و جهان رخ داده است، گفت:« روزنامه نگاران و عكاسان بهترين كساني هستند كه با وقوف به اين كه در صورت وقوع زلزله چه فاجعه اي رخ خواهد داد، وظيفه دارند تا با يادآوري آن و برگزاري چنين نمايشگاههايي مردم را نگران آن چه رخ خواهد داد بكنند.»
بهمن جلالي :مطبوعات ما فقط معطوف به مملكت تهران هستند
بهمن جلالي عكاس خبري و مدرس دانشگاه كه در اين نشست شركت كرده بود؛ بحث خود را پيش از بررسي نمايشگاه و موضوع آن با نقد مطبوعات و عكاسي خبري آغاز كرد.
وي با اشاره به اين كه مطبوعات ما كمتر كاربردي هستند؛ گفت:« آن چه امروز در مطبوعات ما منتشر مي شود چيزي نيست كه درد همه كشور باشد. فقط براي مملكت تهران است و درد شهرستانها در اين مطبوعات به چشم نميخورد. بيشتر درگير مسائل و گفتگوهاي سياسي هستيم و مردم در اين روزنامه ها كمترين سهم را دارند. اگر هم گاهي اشاره اي به شهرستان ها مي شود به عنوان خبرنگار ميداني نيست، خبرنگار پايتخت نشيني است كه آن را حداكثر با اطلاعات تلفني مينويسد. محيط و فضا را درك نميكند. اگر آمار و اطلاعات استفاده مي كند هم زحمت سفر به آن شهرستان را نمي دهد. براساس نظر مسئولان مركز نشين است. در چنين مطبوعاتي عكسهاي عكاسان هم به صورت بلوكي و ريز و غير كاربردي چاپ مي شود. »
جلالي با استناد به گزارشي كه در يكي از نشريات روز تهران منتشر شده است، افزود:«يكي از روزنامههاي صبح مطلبي درباره يكي از روستاهاي بندرعباس منتشر كرده است كه در اثر پسابهاي كارخانه در حال شيميايي شدن هستند. اين گزارش را اگر بخوانيد به اين نتيجه مي رسيد كه گزارشگر كمترين اطلاعات را راجع به آن منطقه داشته و آمار و اطلاعاتش را از منطقه كسب نكرده است . نكته غم انگيز اين كه عكسي هم كه چاپ كرده يك عكس آرشيويي است كه ربط زيادي به موضوع ندارد.»
جلالي ادامه داد :« بيشتر روزنامهها و نشريات ما ارگان هاي حزبي است تا روزنامه. به همين دليل هم عكاسي خبري ما تبديل به پرترههاي سياسي شده است. »
وي انتشار عكس بزرگ را در صفحه اول روزنامه هم ميهن را يك پديده نوظهور دانست:«هم ميهن در صفحه اول دست به يك نوآوري زد. تمام صفحه اول را به عكس اختصاص داد. اما تا امروز اگر روي جلد اين روزنامه را ببيند به اين نتيجه مي رسيد كه اگر اين عكسها چاپ نشود چه اتفاقي مي افتد؟ متاسفانه بيشتر عكسهايي كه در اين صفحه چاپ شده پرتره هستند و بيشتر به پوستر تبليغاتي ميمانند. »
وي نقد عكس هاي روزنامهها را به اين معني ندانست كه عكاس خوب در عكاسي مطبوعاتي وجود ندارد:« به اندازه كافي عكاس خوب داريم اما عكاس ها گرفتار نشريه شده اند. اين عكاس نيست كه تصميم ميگيرد كه چه عكسي بگيرد سردبير و مدير مسئول است كه در بسياري از موارد آشنايي با عكس ندارد.»
جلالي در بخشي از صحبتهاي خود با نقد نمايشگاه بم امروز توضيح داد:« اتفاقي كه در بم افتاد اين بود كه تعداد زيادي عكاس به اين شهر رفتند و بيشترين تعداد عکس در بم گرفته شد. بيشترين پولي که مي شد نيز براي بم و بخصوص عكاسي صرف شد. اما مثل هميشه که تب و تاب ماجرا تمام شد بم را هم فراموش کرديم. بازسازي و قول ها و وعدههايي كه داده شد را کسي دنبال نکرد.»
به نظر وي اين نمايشگاه قرار بود بيننده را پس از 3 سال وارد بمي بکند كه در اثر زلزله ويران شده است:«من با اين تصور آمدم. امااين عکس ها بيشتر شکل گرايانه است و صورت زيبا دارد. اما واقعيت درد مردم و زندگي را در آنها كجاست؟ چه اطلاعاتي به من مي دهد كه بعد از سه سال چه اتفاقي در بم افتاده است؟ نميدانم يک اشکالي هست در عكس هاست يا عدم برنامه ريزي براي اين پروژه يا هدف مشترک گم شده؟ شايد هم اين مصيبت عکاسي ژورناليستي که شکل گرا شده نه معنا گرا.»
جلالي با اشاره به اين كه تصوير زيبا الزاما اطلاعات درست رامنتقل نمي کند، افزود:« زماني که عکاس بداند که چه اطلاعاتي را منتقل مي کند مهم است. بايد اطلاعات داشته باشد. ديدن و نديدن عکس فرقي ندارد. عکاس بايد عکسي را بگيرد که دلسوزي را بر انگيزد.من فكر مي كنم اين نمايشگاه نيازمند اطلاعات بيشتر است، نبايد احساساتي با آن برخورد شود. »
محمد فرنود :عكسهاي خبري ما عمق ندارند
محمد فرنود عكاس خبري و مدرس دانشگاه ديگري كه در اين جلسه حضور داشت، با تاييد صحبتهاي جلالي به تجربيات خودش به عنوان عكاسي كه در چهار زلزله بزرگ ايران از نظر حرفهاي درگير بود؛ اشاره كرد:« من در چهار زلزله قائنات، رودبار، بم و زرند كرمان حضور داشتم و عكاسي كردم. به نظر من عكاس نقش تعيين كنندهاي دارد اما وظيفه اش را بايد انجام بدهد و با عكس هايش بدون اين كه در قيد و بند زيبايي باشد براي جلب افكار عمومي و كمك همه مردم ارائه دهد.»
وي با مقايسه وضعيت عكاسي در زلزله رودبار با زلزله بم گفت:« در رودبار من براساس وطيفه کارم آنجا بودم. امکانات مثل امروز نبود. برگشتم تهران در زماني كه انتقال عكس ها بسيار سخت بود. ما بايد آن را از طريق پرواز مي فرستاديم. چهارشنبه بعد از ظهر تا شنبه وزارت فرهنگ و ارشاد تعطيل بود. اروپا شنبه ويكشنبه تعطيل بود.عملا چهار روز كاري را از دست مي داديم. اما براي اديتور آژانسي كه در اروپا است فرق نميكند اين زلزله بم است يا سونامي مهم خبر و ارسال به موقع آن است. مردم و روزنامه نگار دنبال اطلاعات و عکس است. عکاس بايد عکس خوب بگيرد اين عکس سند مي شود. حادثه اتفاق مي افتد اما مهم چگونگي برخورد با آن است ؟»
فرنود با نمايش نمونه هايي از چاپ عكس مربوط به زلزله رودبار در نشريات اروپايي، گفت:« در مطبوعات ما اين عكس ها كجا هستند؟ ما چيزي به نام تشكيلات حرفه اي نداريم. تا تشكيلات حرفهاي نباشد عكاس هرچقدر تلاش كند فايدهاي ندارد. توليد کردن و مديريت کردن زماني پاسخ درست ميگيرد كه بهره برداري را به همراه داشته باشد.عکاس با عکس خود مي تواند يک حرکت را ايجاد کند.اما متاسفانه تشکيلات ما حرفه اي نيست. اگر تشکيلات نباشد کاري جلو نمي رود. عکاسي پز دادن عکس قشنگ نيست، هدف بايد درست باشد.»
فرنود به چاپ ويژه نامهاي كه روزنامه شرقپس از وقوع زلزله بم با كمك عكاسان اشاره كرد:« زماني كه اين ويژه نامه منتشر شد آقاي خاتمي در جلسه اي به من گفتند كه خوشحالم كه اين عكس ها منتشر شد و هيات دولت را به گريه انداختيد و آن ها را به انجام كار ترغيب كرديد.»
وي با بيان اين كه عكاس بايد با عكس تلنگر ايجاد شود، گفت:«عکس هاي اجتماعي و خبري ما زيبا است اما عمق ندارد. در سطح حركت ميكند به همين دليل اثر ندارد. »
فرنود با اشاره به نمايشگاه بم امروز گفت:« اين نمايشگاه در زماني ميتواند اثر خود را داشته باشد كه شما مطبوعات را درگير موضوع نمايشگاه كنيد تا در ادامه با گزارشهايي از اين موضوع آن را دامن بزنند. اما الان كدام نشريهاي حاضر است كه هزينه كند تا عكاس خبرنگارش مدت طولاني به بم بروند و چنين گزارشي را تهيه كنند. »
نمكدوست :زلزله موضوعي كه نبايد رها شود
دكتر حسن نمكدوست استاد ارتباطات در بخش ديگري از صحبتهاي خود با اشاره به صحبتهاي جلالي و فرنود گفت:«به نظر من روزنامه نگاري ايران در 10 سال گذشته دچار تحول زيادي شده است. به خصوص در سه وجه عكاسي، ستون نويسي و نزديك شدن به سوژه. اين سه به اندازهاي كه پيشرفت كردند مشكلاتي هم دارند. »
وي جهش عكاسي خبري را در اين مدت يك موضوع مهم دانست اما گفت:« يك باور سنتي در تحريريهها هست که عکس در خدمت مطلب بايد باشد. اما برمبناي دانش امروز روزنامه نگاري عکس مطلب است. متاسفانه به دليل غلبه نگاه سنتي غالب در تحريريهها اگر مطلب كم باشد عكس را بزرگتر مي كنيم و اگر زياد باشد عكس را كوچك مي كنيم. اصلا مهم نيست عكس چيست؟البته عكاسان نيز آنقدر نسبت به عكس هاي خود حساس نيستند .تعدادي از آنها هم عكسهاي خوب خود را به خارج ميفرستند .»
به گفته نمكدوست عكاسان در تحريريه براي عكسهاي خود چانه نمي زنند و تنها به صرف اين كاري بكنند، عكس مي گيرند.
وي در مورد نمايشگاه با بيان اين كه در ميان موضوعات اجتماعي زلزله من را بيشتر به خود مشغول كرده است، افزود:« عدم استمرار و علاقه به اين موضوع مشكل مهمي است، كه خود ما روزنامه نگاران بدون تعارف در اين سالها در فراموشي اين خطر مقصر بوديم. »
نمكدوست به تجربه برگزاري دو دوره كارگاه روزنامه نگاري بحران كه با عدم استقبال روزنامه نگاران مواجه شد اشاره كرد و گفت :« همين كه بابت اين نمايشگاه و اين جلسه جمع زيادي را درگير موضوع نمايشگاه شدند، جاي تقدير دارد يعني شما توانستيد نظر افراد زيادي را به اين موضوع جلب كنيد.تلاش دوستان عكاس و روزنامه نگاراني كه با اين نمايشگاه قصد دارند تا زندگي زلزله بم و مردم فراموش نشود قابل ستايش است اما بايد تداوم داشته باشد.»
فرزانه ابراهيم زاده
اين مطلب برگرفته از سايت خبرگزاري ميراث فرهنگي به ادرس زير ميباشد
http://www.chn.ir/news/?section=2&id=39740
